“Waarom weten we dit niet?!”
Die vraag hoorde vroedvrouw Lise Engels de voorbije jaren steeds opnieuw en ze werd het
vertrekpunt van haar boek In verwachting. In dit interview deelt ze hoe praktijkervaring,
wetenschappelijke inzichten en haar passie voor de geboortefysiologie samenkwamen in een visueel
boek over zwanger worden, zwanger zijn, baren en ouderschap.
Waarom kan de fysiologie rond zwangerschap en geboorte volgens jou niet genoeg aandacht
krijgen?
Omdat precies in die korte periode fundamenten worden gelegd die een leven lang doorwerken.
Zwangerschap, geboorte en kraamtijd zijn misschien maar een fractie van een mensenleven, maar
ze vormen wel de basis van ouderschap. Na een zwangerschap wordt niet alleen een kind geboren,
maar ook een ouder. In welke omstandigheden een zwangerschap start en hoe die overgang wordt
beleefd, reist een leven lang mee.
Wanneer begon het idee voor dit boek te groeien?
Bij een vraag die ik de voorbije jaren steeds opnieuw hoorde: “Waarom weten we dit niet?!”
Ik hoorde die vraag tijdens consultaties en vormingen, aan keukentafels en zelfs uit de mond van
mijn grootmoeder, die zes kinderen baarde. Het was telkens hetzelfde moment van verwondering:
ouders die beseffen hoeveel er in hun lichaam, of dat van hun partner, gebeurt, zonder dat iemand
hen dat ooit echt helder en samenhangend heeft uitgelegd. Die gedeelde verbazing was het begin
van In verwachting.
Wat wilde je met dit boek vooral doen?
Kennis terugbrengen naar waar ze thuishoort: bij de mensen zelf. Bij (aanstaande) ouders maar
vooral ook bij iedereen die hen omringt. Van gootouders en buren tot werkgevers en leerkrachten.
Zwanger worden, zwanger zijn en baren zijn geen louter medische trajecten, en al zeker geen
verhaal dat alleen vrouwen aangaat. Het zijn processen die deel uitmaken van een levensloop van
een lichaam dat cyclisch is, intelligent, en voortdurend in relatie staat met zijn omgeving.
Je legt sterk de nadruk op fysiologie. Waarom is dat zo belangrijk?
In Verwachting is een ode aan de fysiologie, dat klopt. Omdat zwangerschap en geboorte geen
toevallige gebeurtenissen zijn. Wat er gebeurt, gebeurt met reden. Alles heeft betekenis en functie,
fysiek én mentaal. Die inzichten zijn stevig onderbouwd door wetenschap, maar ook wat ik
jarenlang mocht ervaren in de praktijk van de geboortezorg. Eens je dit hebt gezien en ervaren,
wordt het moeilijk om nog mee te gaan in de vele compromissen en interventies die ons huidige
geboortesysteem, vaak zonder erbij stil te staan, oplegt. Het roept bij mij telkens opnieuw dezelfde
vraag op: wie dienen we hier eigenlijk? Onszelf, of het geboorteproces? Daarom staat in dit boek
het normale, gezonde proces centraal: de fysiologie. Niet als romantisch ideaal, maar als essentiële
leidraad om geboortezorg beter te organiseren.
Hoe verhoudt dat zich tot medische zorg?
Het ene sluit het andere niet uit, in tegendeel. Elke geboortewerker heeft een belangrijke taak in het
geboorteproces. In verwachting erkent heel duidelijk de kwetsbaarheid van het lichaam. We zijn
ontworpen om nieuw leven te maken, te dragen en te baren, maar het geboorteproces is niet feilloos.
Ongeveer 15% van de zwangere vrouwen ontwikkelt complicaties die medische interventies
vereisen. In onze westerse context mogen we dankbaar zijn voor een goed uitgebouwde
geboortezorg, waarin risico’s tijdig worden opgespoord en acute situaties adequaat kunnen worden
opgevangen.
Maar veiligheid gaat over meer dan lichamelijke gezondheid alleen. Ze raakt ook aan vertrouwen,
autonomie en aan hoe ouders zich gezien, gehoord en gedragen voelen. En al onze drang naar
risicoreductie zorgt er ook voor dat er voor fysiologie vaak geen ruimte is.
Wat maakt In verwachting anders dan andere boeken over zwangerschap en geboorte?
Het is een visueel boek. Omdat woorden alleen vaak niet volstaan, maar vooral omdat het ons aan
beelden ontbreekt. Beelden die herkenbaar zijn, inclusief en vertrekken vanuit de fysiologie. Zien
en begrijpen nodigt uit tot ander handelen.
Wat kan dit boek betekenen voor vroedvrouwen en andere geboortewerkers?
Voor hen biedt In verwachting herkenning, taal en verdieping bij wat zij dagelijks tegenkomen in de
praktijk. Het helpt om complexe processen begrijpelijk te vertalen om gesprekken met ouders en
andere zorgverleners te verdiepen en het vertrouwen in het fysiologische te blijven voeden, zonder
te idealiseren.
Tot slot: wat hoop je dat dit boek in beweging zet?
Dat er ruimte ontstaat. Ruimte voor bewustere keuzes, voor nuance, voor gesprek en voor zorg die
duurzaam is, voor ouders én zorgverleners. Dat is geen luxe. Dat is een investering in de toekomst.
Wat hoop je met je boek te bereiken?
Met dit boek hoop ik nieuwsgierigheid en verwondering te wekken. Nieuwsgierigheid om anders te
kijken naar zwangerschap en geboorte, voorbij vaste kaders en vanzelfsprekendheden. Ik nodig uit
tot een bredere blik, waarin kennis over fysiologie en medische expertise elkaar niet tegenspreken,
maar aanvullen. Waarin nieuwsgierigheid, geduld en zorgvuldigheid even waardevol zijn als
protocollen en cijfers, en waarin zwangerschap en geboorte niet alleen worden benaderd als een
individuele ervaring, maar ook als een gedeeld maatschappelijk verhaal.
Die ruimte maakt bewustere keuzes mogelijk met meer nuance en aandacht. Keuzes die bijdragen
aan zorg die duurzaam is, voor ouders én zorgverleners. Dat is geen luxe. Dat is een investering in
de toekomst.
In Verwachting is in pre-oder te bestellen: bij de standaard boekhandel,
https://www.standaardboekhandel.be/p/in-verwachting-9789463839846